• 

Anevrizma yırtılması ve beyin kanamasına dikkat

İRFAN  ÇINAR

Op.Dr Beyin Cerrahisi Uzmanı

 

 

Sanatçı Ebru Gündeş'in kameralar önünde hastalanmasını hatırlarsınız. Anevrizma y›rt›lmas› ve oluşan beyin kanaması sanatçıyı anında komaya soktu. Yaşı 40 civarında olanlar hatırlarlar. Türk sinemasının kralı Ayhan Işık'da yine anevrizma kanaması sonucunda vefat etmişti. Anevrizma kanamaları aniden oluşur ve hastaların büyük çoıunluıu komaya girerler.Tedavisi erken ameliyattır. 

 

Beyin kanamasının nedenleri nelerdir?

Beyin kanaması nedenleri  arasında;

1. Travma (darbe) sonucu oluşan beyin kanamaları.

Bu beyin kanamalarının en sık görülen nedenidir;

2.  kendiliğinden = spontan olan beyin kanamaları.

Kendiliğinden olan beyin kanamaları nedenleri sıklığınaa göre şöyledir.

 Yırtılmış beyin içi damar baloncuğu (yani anevrizma)

 beyin kanamalarının  %75-80’inin nedenidir.

 Beyin damar yumağı =AVM

beyin kanamalarının %4-5’inde nedenidir.

 Beyin damarlarının  tutan bazı enfeksiyonlar (vaskülitler)

 Nadiren beyin tümörleri de kanama yapabilir.

Damar Baloncuğuna bağlı beyin kanamaları neden önemlidir?

Genel olarak, Damar baloncuğuna bağlı (anevrizmal) olan beyin kanamalarında hastaların yaklaşık üçte biri "iyileşebilir. Üçte iki oranında da hastalar ya ölmekte yada ağır sakat kalmaktadır.

Beyin kanamalı hastaların %10’u hastaneye ulaşmadan ölür. Yaklaşık %10’uda hastaneye yatırıld›ktan sonra günler ve saatler içerisinde kötüleşerek ölmektedir. İlk kanamadan sonra yaşayan ve hastaneye yatırılan hastalardan erken dönemde ameliyat edilmeyenlerin %40’ında yeniden kanama olabilir ve bu yeniden kanamada ölüm ve sakat kalmanın en önemli nedenidir. Beyin cerrahisi tarafından takip ve tedavi edilen hastaların %7’inde ölümcül,  %7’sinde de sakatlayıcı damarlarda kasılma ( vazospazm) olur.

Damar baloncu¤una bağlı beyin kanamalarının  tahmin edilen yıllık görülme oranı 100.000 kişide 10-28 arası değişmektedir ve kabaca bir hesapla yılda 28.000 damar baloncuğu yırtılarak kendini belli etmektedir. 

  Damar baloncuğuna bağlı (Anevrizma) beyin kanamaları en çok 55-60 yaş grubunda görülür.

 Damar baloncuğuna bağlı (Anevrizma) beyin kanamalarının   %30’u uykuda ortaya çıkar.

 Damar baloncuğuna bağlı (Anevrizma) beyin kanaması olan hastalar›n %50’sinde, genellikle beyin kanamasından 6-20 gün önce, uyarıcı belirtiler (baş ağrılar) vardır. Bu baş ağrıları da hastaların %30’unda, çoıunlukla Damar baloncuğu (anevrizma)  tarafından olmak üzere, tek taraflıdır.

 Damar baloncuğuna bağlı (Anevrizma) beyin kanamas› olan hastaların tedavi edilsin veya edilmesin  30 günlük içerisinde ölüm oranı %40’tır.

  ilkbahar ve sonbahar da beyin kanaması sıklığı daha  yüksek oranda görülür.

Damar baloncuğuna

bağlı beyin kanaması için risk faktörleri nelerdir?

 Hipertansiyon

  Sigara kullanımı

 Ağızdan alınan doğum kontrol ilaçları

   (Oral kontraseptifler)

 Alkol tüketimi 

  Kan basıncında ani değişiklikler

 Hamilelik  ve doğum

 Kokain kullanımı

Belirtileri nelerdir?

Genellikle ani  başlayan çok şiddetli baş ağrısı, ardından geliflen  kusma ve bayılma ile kendini gösterir. Hastada bilinç kaybı var ise, daha sonra bilinci düzelebilir.

Beyinden çıkan sinirlerde hasar da  ortaya çıkabilir (özellikle üçüncü sinir hasarı ile hastalarda çift görme ye neden olabilir).

Beyin damar baloncuğundan (Anevrizma) olan kanama beyin omurilik sıvısı ile bel bölgesine kadara yayılarak oradaki sinirleri uyararak boyun ve bel ağrısı yapabilir. Çoğunlukla kanamadan  6-24 saat sonrasında ensede sertleşme de olur.

Ani geliflen ve hastaların çoğu başımda sanki bomba patladı diye tarif ettiği baş ağrısı  en fazla görülen şikayettir. Bu baş  ağrısını migren türü baş ağrılarından ayırmak gerekir.

Nasıl teflhis edilir?

Bilgisayarlı tomografi en iyi teşhis yöntemidir. Kanamanın ilk iki günü  içinde bilgisayarlı tomografi (BT)cihazı ile hastaların  %98’inden fazlasında  kanama tespit edilebilir. Bilgisayarlı Tomografi ile  ayrıca bu hastalarda oluşabilecek

  Beyin boflluklarında büyüme (hidrosefali)

 Beyin içerisinde büyük hacme ulaşan kanama (hematom)

  Damar tıkanıklığı (Enfarkt)

 Çok sayıdaki  Damar baloncuğu (anevrizma) durumunda, hangi Damar baloncuğunun (anevrizman›n) kanamış olduğunu da  gösterebilir.

BT yardımı ile hastalar›n yaklaşık %70’inde Damar baloncuğunun (anevrizmanın) kaynaklandığı büyük damarda tahmin edilebilir.

Kanamalarda teşhis için MR’da (EMAR) kullanılabilir. Kanamadan yaklaşık 4-7 günden sonra daha iyi sonuç veren MR, kanama 10-20 günü önce olmuş ise en mükemmel sonuçu verir.

Damar baloncuğu (Anevrizma) kanamasında baloncuğun yerinin en kesin teflhisi BEYİN ANJİYO’su (DSA) ile yapılmaktadır. Beyin anjio’su yapılırken önce en fazla şüphenin olduğu beyin damarları incelenir. Kanayan  Damar baloncuıu (Anevrizma) bulunsun veya bulunmasın tüm beyin damarlar anjiosu yapılır. Hastan›n durumu müsait olduğu sürece baloncuğun boyunu ve büyüklüğünü, şeklini, aşağı ve yukarı uzanımını  ortaya koymak için, gerekirse, ilave görüntüler elde edilir.

Bu hastalar neden hastaneye yatırılmalıdır?

Kanaması olan bir hastadaki kanama durduktan sonraki en büyük endişe yeniden kanama ihtimalidir. Bu kanama da en önemli ölüm ve sakat kalma sebebidir. Bu sebebten dolayı beyin kanamas› tespit edildi¤inde hasta hastaneye kabul edilir ve acilen  beyin damar anjiyografisi (DSA) yapılır.

Hastanede neler yapılır?

1. Hasta yo¤un bakıma alınır.

2. Sakin, loş ve fazla gürültülü olmayan bir yatakta yatırılır.

3. Sık aralar ile tansiyonu nabzı kontrol edilir ve nörolojik muayenesi yapılır

4. Kesinlikle ziyareti yasaklanır. (Hastan›n en küçük sıkıntısı ve üzüntüsü yeniden kanama yapabilir)

5. Tuvalet ihtiyacı dahil tüm ihtiyaçları yatakta giderilir.

6. Havale (nöbet=epilepsi) geçirmesini engellemek, kusmasını önlemek, ağrısını azaltmak ve sakinleşmesini sağlamak için ilaçlar verilir.

7. Erkenden ameliyat edilecek ise ameliyat hazırlıkları için hastaya hiçbir şey yedirilmez ve içirilmez. Aksi halde bilinci açık ise hafif sıvılar verilir.

8. Ameliyat hazırlıkları için hastaya kan tetkiklari yapılır ve ameliyatta kullanılmak üzere kan temin edilir.

Yeniden kanamayı engellemek için ne yapımalı ?

Yeniden kanamay› erkenden ameliyat engelleyebilir.  1. gün yeniden kanama için en  riskli dönemdir. İlk günlerde yeniden kanama olmaz ise Beyin damar baloncuğunun %50’si 6 ay içinde tekrar kanar. Erken ameliyat ile damar baloncuğunun (anevrizmanın) kliplenmesi (boynun kapatılmas›) ile damar dışına alınarak kanaması engellenir.

 

Haber sayfasına dön